مقاومت الکتریکی

مقاومت الکتریکی ( R ) :

مقاومت الکتریکی مقاومت، عنصر یا قطعه­ ای الکترونیکی است که سبب محدود شدن شدت جریان تولید شده در مدارات الکترونیکی می­شود­­. به عبارت دیگر، مقاومت با عبور جریان مخالفت می­کند.

مقاومت الکتریکی یکی ازقطعات مهم در برد الکترونیکی است که آشنایی با این قطعه در طراحی برد الکترونکی و تعمیر برد الکترونیکی بسیار مهم است.

واحد مقاومت اُهم ( Ω ) است و آن را با حرف R نشان می دهند. مقاومت دارای انواع مختلف با

ویژگی­های خاص است که به­طور جداگانه تشریح خواهد شد . علامت اختصاری مقاومت را در

شکل زیر نشان داده شده است .

مقاومت الکتریکی

مشخصات مهم مقاومت ها :

• مقدار اهمی مقاومت:

مقاومت الکتریکی

مهم­ترین مشخصه­ یک مقاومت مقدار آن است که برحسب اُهم ( Ω ) ، کیلو­ اهم ( KΩ ) یا مگا اهم ( MΩ ) بیان می شود. مقادیر

کیلو و مگا را با این ضرایب می توان به اهم تبدیل کرد: ( 1KΩ = Ω , 1MΩ = Ω )

• توان مجاز:

ماکزیمم توانی که مقاومت بطور دائم می­تواند تحمل کند را (( توان قابل تحمّل )) گویند.

این توان اغلب بصورت حرارت در اطراف مقاومت هدر می­ رود.

ماکزیمم قدرت مجاز ، به حرارت محیط ، ولتاژ و جریان مقاومت بستگی دارد.

برای اطلاع بیشتر از توان مقاومت ها حتما لینک توان مقاومت ها رابخوانید(کلیک کنید)

یا فیلم زیر در کانال یوتیوب ما را ببنینید

توان مقاومت الکتریکی

• تلرانس یا درصد خطا:

مقاومت الکتریکی

مقدار واقعی یک مقاومت در عمل با مقداری که ب­وسیله سازنده قید می شود اختلاف دارد . این اختلاف (( تلرانس )) یا (( درصد خطا )) نامیده می شود و آن را برحسب درصد بیان می­کنند.

میزان خطا بستگی به تکنولوژی ساخت و دقّت دستگاه­های تولید مقاومت دارد.

برای مفهوم بیشتر رنگ خواکستری با 10% خطا و رنگ طلایی با 5% خطا می­باشد.

• مقاومت های ثابت:

مقاومت های ثابت دارای دو پارامتر مهم می باشند:

1- مقدار نامی ( مقدار نامی مقداری است که بصورت ایده ال باشد و خطایی نداشته باشد )

2- در صد خطا یا تلرانس (درصد خطا بیانگر تفاوت مقدار واقعی با مقدار ایده آل بصورت درصد می باشد)

روش خواندن مقاومت:

مقاومت ها بر روی برد و در شماتیک مقدار آنها و درصد خطای آنها مشخص شده است در ادامه نحوه خواندن صحیح مقاومت ها به صورت کامل همراه با فیلم توضیح خواهیم داد.

روش اول کد رنگی:

مثال برای درک بهتر نحوه خواندن مقاومت رنگی :

مثال: ( زرد 4 ) – (بنفش 7 ) – ( قرمز 2 )   و طلایی رنگ هم درصد خطا یا تلرانس که 5% درصد می باشد.

پس مقدار اهمی این مقاومت می شود:

 4700Ω

و اگر بخواهیم تبدیل به کیلو شود: 4/7kΩ

اگر مقاومت رنگی 5 رنگ بود رنگ اول عدد ، رنگ دوم عدد ، رنگ سوم عدد ، رنگ چهارم تعداد صفر و رنگ پنجم درصد خطا می باشد.

اگر مقاومت 6 رنگ داشت رنگ اول عدد ، رنگ دوم عدد ، رنگ سوم عدد ، رنگ چهارم تعدادصفر، رنگ پنجم درصد خطا ، رنگ ششم TCR است.

در ادامه فیلم پایین را حتما مشاهده کنید رنگ ششم را ادامه توضیح دادیم

در این ویدئو به صورت خلاصه نحوه خواندن مقومت رنگی را توضیح دادیم

رنگ ششم در مقاومت رنگی چیست؟

✅ رنگ ششم = ضریب دمایی مقاومت TCR

(TCR = Temperature Coefficient of Resistance)

واحد آن ppm/°Cتغییر مقاومت به ازای هر درجه سانتی‌گراد تغییر دما است.

📌 مثال:

اگر مقاومت 6 رنگ داشته باشد و رنگ ششم آن آبی باشد، یعنی مقاومت آن در هر درجه افزایش دما، 10 واحد در میلیون تغییر می‌کند TCR = 10ppm/°C.

 مثال دیگر، فرض کنید یک مقاومت 100 کیلو اهم با کد رنگی شش رنگ داریم که رنگ ششم آن آبی است. این یعنی ضریب تغییر مقاومت با دما (TCR) برابر 10ppm/°C است. به عبارت دیگر، اگر دما 10 درجه سانتی‌گراد افزایش پیدا کند، مقدار مقاومت تنها به اندازه:

100,000(ohm)×10(blue)×10^−6×10(Temp)=10 Ω

10 اهم تغییر می‌کند. این تغییر بسیار کم است و نشان می‌دهد مقاومت در برابر تغییرات دما بسیار پایدار است، که این ویژگی برای مدارهای دقیق و ابزارهای اندازه‌گیری اهمیت بالایی دارد.

خواندن مقاومت‌های SMD

مقدار مقاومت‌های SMD معمولاً به‌صورت عددی مستقیماً روی بدنه آن‌ها نوشته می‌شود و برخلاف مقاومت‌های رنگی، از کد رنگ برای مشخص کردن مقدار استفاده نمی‌شود. این اعداد، بیانگر مقدار مقاومت بر حسب اهم هستند که معمولاً به‌صورت کد سه یا چهار رقمی درج می‌شوند. نحوه خواندن این مقادیر مشابه روش محاسبه در مقاومت‌های رنگی است، با این تفاوت که به‌جای رنگ‌ها، از ارقام و توان آن‌ها استفاده می‌کنیم.

به عنوان مثال:

• 103 یعنی 10×10310 \times 10^310×13 اهم = 10 کیلو اهم

• 472 یعنی 47×10247 \times 10^247×12 اهم = 4.7 کیلو اهم

در ادامه این ویدئو را حتما ببنید

نحوه خواندن مقدار مقاومت SMD (به صورت ویدئو)

در ویدئو آموزش الکترونیک قسمت 5 در یوتیوب نحوه خواندن مقاومت رنگی به صورت کامل توضیح داده شده است

آموزش الکترونیک قسمت 5 در مورد نحوه خواندن مقاومت های رنگی

انواع مقاومت از نظر کاربرد:

1-مقاومت مقدار ثابت(Fixed Resistors):

به مقاومت هایی گفته میشود که مقدار آن همیشه ثابت بوده و با تغییر شرایط محیطی و تغییر ولتاژ و جریان مقدار آن تغییر نمیکند.

2-مقاومت متغیر (Variable Resistors):

مقاومت هایی هستند که با توجه به نوع طراحی آنها با توجه به شرایطی که برای آن تعریف شده مقدار آن تغییر میکند.

مثلا با تغییر دمای محیط ، تغییرات ولتاژ ، تغییرات نور محیط و…

انواع مقاومت های متغیر:

پتانسیومتر:

مقاومتی که به صورت دستی و تغییر یک پیج مقدار آن تغییر میکند.

با تغییر پیچ مقدار مقاومت بین پایه خروجی ولتاژ و پایه پتانسیومتر تغییر میکند.

مقدار مقاومت بین دو پایه پاتانسیومتر همیشه ثابت و برابر حداکثر مقدار مقاومت پتانسیومتر است.

با تغییر پیچ مقدار بین یکی از پایه های پاتانسیومتر و پایه خروجی ولتاژ تغییر میکند به همین دلیل برای استفاده از این مقاومت ، یکی از پایه های پتانسیومتر و پایه خروجی ولتاژ استفاده میکنیم.

VDR (Voltage  Dependent Resistor) :

مقاومتی وابسته به ولتاژ است. نام دیگر این مقاومت وریستور ست. این مقاومت با افزایش ولتاژ دو سر آن مقدار آن کاهش میابد. این مقاومت برای محافظت از قطعات در برابر افزایش ناگهانی ولتاژ کاربرد دارد.

در شکل زیر مقاومت VDR به همراه نمودار عملکرد مقاومت را مشاهده می کنید.

در صورت خرابی مقاومت VDR دو سر آن اتصال کوتاه می شود و کافی است که با تست بوق مقاومت را برسی کنید اگر مولتی متر بوق زد یعنی دو سر مقاومت اتصالی کرده و خراب است ولی اگر دو سر مقاومت اتصال باز یا OL نشان داد یعنی مقاومت سالم است.

در این لینک نحوه کار و تست قطعات با مولتی متر را به صورت کامل توضیح دادیم حتما مطالعه کنید(کلیک کنید)

LDR (Light Dependent Resistor) :

مقاومت وابسته به نور است که با افزایش نور مشخص شده مقدار آن کاهش میابد.این مقاومت در ساخت  فوتوسل نیز کاربرد دارد.

PTC (Positive Temperature Coefficient) :

مقاومتی است که با افزایش دمای محیط مقدار آن افزایش میابد. به عبارتی با مقدار این مقاومت با دما رابطه مستقیم دارد.

(NTC (Negative Temperature Coefficient :

مقاومتی است که با افزایش دمای محیط مقدار آن کاهش میابد. به عبارتی با مقدار این مقاومت با دما رابطه برعکس دارد.

در سایت مطلبی نوشتیم در مورد سنسور دما و نحوه عملکرد سنسور دما در این مطلب با جزئیات بیشتری در مورد PTC , NTCتوضیح دادیم حتما این مطلب بخوانید (کلیک کنید)

MDR (Megnetic Dependent Resistor) :

مقدار این مقاومت با اندازه قدرت میدان مغناطیسی رابطه مستقیم و با فاصله از میدان مغناطیسی ، رابطه عکس دارد. به همین دلیل با نزدیک کردن این مقاومت به میدان مغناطیسی چون شدت میدان افزایش می یابد ، مقدار مقاومت MDR نیز افزایش پیدا می کند.

در آموزش الکترونیک قسمت 6 که در یوتیوب آپلود کردیم در مورد انواع مقاومت های متغییر به صورت کامل توضیح دادیم حتما ببنید

هر مقاومت در نقشه با یک نشان و نماد مخصوصی نشان داده می شود در شکل زیر نماد مقاومت های متغییر را مشاهده می کنید.

انواع مقاومت های متغییر آموزش الکترونیک قسمت 6

ویدئو زیر در مورد مقاومت های متغییر توضیح دادیم حتما این ویدئو را که در کانال یوتیوب ما هست ببنید.

جمع‌بندی و پیشنهاد آموزشی

مبحث مقاومت‌های رنگی و نحوه خواندن مقدار آن‌ها یکی از پایه‌ای‌ترین مهارت‌ها در الکترونیک است که نه‌تنها برای تعمیرکاران موبایل، بلکه برای علاقه‌مندان به رباتیک و طراحی بردهای الکترونیکی نیز ضروری است. اگر قصد دارید این مهارت‌ها را به‌صورت کامل و عملی یاد بگیرید، آموزشگاه فیدار شیراز با سابقه بیش از ۲۰ سال آموزش تخصصی، بهترین انتخاب شماست.

در این آموزشگاه، دوره‌های زیر به‌صورت عملی و پروژه‌محور برگزار می‌شود:

• آموزش تعمیرات موبایل شیراز

• آموزش رباتیک شیراز

• آموزش ARM شیراز

• آموزش آردوینو شیراز

با شرکت در این دوره‌ها، علاوه بر یادگیری اصولی مباحثی مثل مقاومت‌های رنگی، مهارت‌های پیشرفته‌ای در طراحی، عیب‌یابی و ساخت پروژه‌های الکترونیکی به دست خواهید آورد.